Da je u BiH sve manje djece, govore razni relevantni podaci, pa i oni o broju upisa u osnovne i srednje škole. Situacija je jednako loša u svim područjima BiH.
Obitelji se iseljavaju, rađa se sve manje djece, što dovodi i do sve praznijih škola. Iz godine u godinu manje je djece u osnovnim i srednjim školama.
U pet godina u Federaciji BiH u osnovnim i srednjim školama je 31.141 učenik manje.Praktički, jedan grad je nestao u pet godina.
Analizom trenda kretanja broja učenika upisanih u prvi razred osnovne škole u Federaciji BiH od školske 2014./15. do 2018./19., može se uočiti smanjenje broja učenika koji se upisuju u prvi razred osnovne škole.
Broj učenika upisanih u prvi razred osnovne škole u FBiH u pet godina smanjio se za 2.215 ili 9,95 posto, navodi se u Informaciji o upisu učenika u osnovne i srednje škole 2018./19. u FBiH, koju je nedavno razmatrala Vlada.
Stanje po županijama
Vlada FBiH prihvatila je informaciju Ministarstva obrazovanja i znanosti s predloženim preporukama i zadužila Glavno tajništvo da je uputi vladama županija. U dokumentima se navodi kako se ukupan broj učenika osnovnih škola u FBiH, također, kontinuirano smanjivao u promatranih prethodnih pet godina.
Broj učenika osnovnih škola u FBiH se u pet godina smanjio za 10.398 ili 5,34 posto.
Analizom upisanih u prve razrede srednjih škola u FBiH od 2014./15. do 2018./19. vidljivo je smanjenje broja učenika koji se upisuju u prvi razred srednje škole. Broj učenika upisanih u prvi razred srednje škole u FBiH se u pet godina smanjio za 6.083 ili 25,08 posto. Ukupno je za pet godina u srednjim školama broj učenika smanjen za 20.743 ili 21,53 posto, navodi se u Informaciji.
Kako je navedeno, u FBiH obvezno devetogodišnje osnovno obrazovanje uvedeno je u školskoj 2004./05. u Unsko-sanskoj, Tuzlanskoj, Zeničko-dobojskoj, Bosansko-podrinjskoj i Sarajevskoj županiji, a od školske 2009./10. godine provodi se u svim županijama.
U županijama koje su posljednje prešle na devetogodišnje osnovno obrazovanje, prva generacija učenika koji su završili devetogodišnje osnovno obrazovanje u tekućoj školskoj godini upisala se u prvi razred srednje škole (Srednjobosanska, Zapadnohercegovačka i škole u Hercegovačko-neretvanskoj županiji koje realiziraju nastavni plan i program Zavoda za školstvo Mostar).
S obzirom na to da je u svim županijama zabilježeno da je prva generacija koja je pohađala osnovnu školu po devetogodišnjem programu bila malobrojnija od generacija prije i poslije nje, to se ove godine, očekivano, odrazilo i na smanjen broj upisanih učenika u prvi razred srednjih škola u Srednjobosanskoj i Zapadnohercegovačkoj županiji.
I ovi podaci su jedan od razloga manjeg broja upisanih učenika. Donosi se i stanje po županijama, posebno za svaku od deset njih, odnosno kakvo je stanje u osnovnim i srednjim školama.
Posljedice i razlozi
U Zapadnohercegovačkoj županiji i Hercegbosanskoj županiji ove školske godine upisan je veći broj učenika u prvi razred osnovne škole u odnosu na prethodnu. U ŽZH za 19, a u HBŽ-u za 12.
U Hercegovačko-neretvanskoj županiji ove godine upisano je 1.858 učenika, a godinu ranije 1.948. Pad je to za 90 učenika.
U Srednjobosanskoj županiji u ovoj školskoj godini je upisano 2300 učenika, a 2017/18. bila su 32 učenika više. Veći broj prvašića imaju Zeničko-dobojska i Bosansko-podrinjska županija.
Smanjenje ukupnog broja učenika osnovnih škola najizraženije je u Posavskoj (-23,51%), Hercegbosanskoj (-15,74%) i Unsko-sanskoj županiji (-15,16%), dok je porast u pet godina zabilježen u Sarajevu, i to za 814 učenika.
Hercegovačko-neretvanska županija ima ukupno 17.549 učenika u osnovnim školama, a ŽZH 7.841, dok je npr. u Sarajevskoj 36.957 osnovaca.
Što se tiče srednjih škola, u HNŽ-u je upisan 171 učenik manje u odnosu na prethodnu godinu, a ukupno je u srednjim školama 7260 učenika. U ŽZH je u ovoj godini upisano 429 učenika manje u odnosu na prethodnu, a srednje škole pohađa 3.570 učenika. HBŽ u srednjim školama u 2018./19. ima 1967 upisanih učenika.
Kako je navedeno u zaključku dokumenta koji je predstavljen na Vladi, razlozi kontinuiranoga smanjenja broja učenika osnovnih i srednjih škola u FBiH mogu se tražiti u negativnim demografskim trendovima, velikom padu nataliteta posljednjih godina, ali i migraciji stanovništva, što uključuje i iseljavanja obitelji s maloljetnom djecom u druge države.
Zbirni podaci o broju učenika osnovnih škola u FBiH u školskoj 2018./19. i kretanju broja učenika u pet godina pokazuju trend smanjenja broja djece. Tako je, prema analizi, ove školske godine po županijama, iz podataka koje su dostavila resorna ministarstva i iz sredstava javnog informiranja, najviše djece upisano u OŠ u Tuzlanskoj županiji – 39.267, zatim u Sarajevu – 36.957, Zeničko-dobojskoj – 31.223, Srednjobosanskoj županiji – 22.328, Unsko-sanskoj – 20.873, Hercegovačko-neretvanskoj – 17.549.
U Županiji Zapadnohercegovačkoj je u osnovnim školama 7.841 učenik. Županija s najmanje učenika u osnovnim školama je Bosansko-podrinjska – 1.886, Posavska – 2.134 te Hercegbosanska – 4.411. Ukupno je ove školske godine u osnovnim školama u FBiH 184.469 učenika.
Kada se pogledaju prvi razredi osnovnih škola, također je najveći broj upisanih u Tuzlanskoj županiji, njih 4219. Skoro toliko, 4012, je u Sarajevu, slijedi Zeničko-dobojska – 3758, središnja Bosna – 2300, Unsko-sanska – 2193, Hercegovačko-neretvanska – 1858 i Zapadnohercegovačka – 888.
Županije s najmanje prvašića su Posavska – 176, Bosansko-podrinjska – 225 i Hercegbosanska – 420.
